Το χαρτί είναι η πιο παλιά τεχνολογία που αρνείται να γεράσει. Από τα πρώτα ίχνη γραφής έως τις σύγχρονες συσκευασίες, συνοδεύει την ανθρώπινη εξέλιξη. Πάνω του γράφτηκαν ιδέες, νόμοι, στρατηγικές. Σε αυτό στηρίζεται και σήμερα ένα νέο κεφάλαιο της βιομηχανίας: αυτό της κυκλικότητας.
Η Ευρώπη έχει ήδη καθορίσει την πορεία της. Με το νέο Paper and Packaging Waste Regulation (PPWR), η χρήση χαρτιού ως βασικού υλικού συσκευασίας δεν είναι επιλογή, είναι προϋπόθεση. Το ποσοστό ανακύκλωσης του κυματοειδούς χαρτονιού υπερβαίνει το 90% και ταυτόχρονα το 88% της κυματοειδούς συσκευασίας προέρχεται από ανακυκλωμένο υλικό, σύμφωνα με τη FEFCO - The European Federation of Corrugated Board Manufacturers, καθιστώντας τον κλάδο έναν από τους πιο επιτυχημένους κρίκους της κυκλικής οικονομίας.
Και καθώς οι καταναλωτές ζητούν προϊόντα με χαμηλό αποτύπωμα άνθρακα, το χαρτί παύει να είναι απλώς υλικό. Γίνεται έκφραση ευθύνης, φορέας αξιών και απόδειξη συνέπειας.
Στην Ελλάδα, η παραγωγή πρώτης ύλης είναι περιορισμένη, όμως η μεταποίηση έχει εξελιχθεί σε βιομηχανία υψηλής τεχνογνωσίας. Σε αυτό το περιβάλλον, η Dunapack Packaging Hellas αποτελεί σημείο αναφοράς. Μια εταιρεία που είχε τη διορατικότητα να βλέπει στο χαρτί όχι μόνο την πρώτη ύλη, αλλά και το μέσο μιας βαθύτερης μεταμόρφωσης.
Η Dunapack Packaging Hellas ανήκει στον Αυστριακό όμιλο Prinzhorn Group, έναν παραγωγικό οργανισμό με παρουσία από το 1853 και δραστηριότητες που εκτείνονται από την ανακύκλωση χαρτιού έως την παραγωγή συσκευασιών. Σήμερα ο όμιλος εμφανίζει τζίρο περίπου 2,3 δισ. ευρώ και απασχολεί πάνω από 10.000 εργαζόμενους σε 16 χώρες.
Η Dunapack Packaging αποτελεί τον κλάδο του ομίλου Prinzhorn που ειδικεύεται στο κυματοειδές χαρτί, με 24 εργοστάσια σε 12 χώρες και παραγωγή που ξεπερνά τα 2,8 δισ. τετραγωνικά μέτρα.
Μέσα σε αυτό το ευρωπαϊκό οικοσύστημα, η ελληνική μονάδα λειτουργεί ως κόμβος τεχνολογίας και τεχνογνωσίας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, ένα παράδειγμα για το πώς μια αγορά μικρής κλίμακας μπορεί να σταθεί ισότιμα απέναντι στα μεγάλα βιομηχανικά κέντρα. Από αυτή τη βάση ξεκινά και η ελληνική ιστορία της Dunapack Packaging Hellas, μια ιστορία βιομηχανικής ωριμότητας και πίστης στη μακροπρόθεσμη επένδυση.
Η βιομηχανία της ανθεκτικότητας
Η ομάδα του Manufacturing επισκέφθηκε το εργοστάσιο της Dunapack Packaging Hellas στο Σχηματάρι.
Εκεί όπου οι ογκώδεις ρόλοι χαρτιού κινούνται με αδιάκοπη συνέπεια και οι γραμμές κοπής λειτουργούν με απόλυτη ακρίβεια, η έννοια της ανθεκτικότητας αποκτά φυσική υπόσταση.
«Επενδύσαμε όταν όλοι περίμεναν. Αυτό έκανε τη διαφορά», λέει ο Βασίλης Έξαρχος, President HPPA της Dunapack Packaging.
Την τελευταία επταετία, οι επενδύσεις ξεπέρασαν τα 65 εκατομμύρια ευρώ, ενώ άλλα 30 εκατομμύρια έχουν ήδη εγκριθεί για την επόμενη τετραετία. Η μονάδα της Ελλάδας παράγει σήμερα περίπου 120 εκατ. τετραγωνικά μέτρα συσκευασιών ετησίως, με στόχο τα 200 εκατ. έως το 2030, επίδοση που θα την τοποθετήσει ανάμεσα στα μεγαλύτερα εργοστάσια της Ευρώπης.
Η στρατηγική της εταιρείας ήταν ξεκάθαρη: οι επενδύσεις δεν έγιναν για να καλύψουν έλλειμμα παραγωγικής ικανότητας, αλλά για να μειώσουν κόστος, να ενισχύσουν την αποδοτικότητα και να αυξήσουν την ανταγωνιστικότητα. Πάντα με στόχο την κάλυψη των αναγκών των πελατών μας.
«Το capacity στην Ελλάδα είναι ήδη διπλάσιο της ζήτησης. Οι επενδύσεις δεν γίνονται γιατί λείπει προϊόν, αλλά γιατί η τεχνολογία ρίχνει το κόστος και κάνει την αγορά πιο υγιή. Επενδύσαμε σε τεχνολογίες αιχμής και αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους που ηγηθήκαμε σε μικρό χρονικό διάστημα στην ελληνική αγορά. Θα μείνουν όσοι επενδύουν, όχι όσοι περιμένουν. Οι πελάτες μας έχουν ανάγκη από συνοδοιπόρους στην προσπάθειά τους», εξηγεί ο κ. Έξαρχος.
Πίσω από τη στρατηγική αυτή υπάρχει μια ιστορία επιμονής. Γιατί η μετάβαση από τη θεωρία στην πράξη ξεκίνησε χρόνια πριν, με μια εξαγορά που άλλαξε τον χάρτη της ελληνικής συσκευασίας.
Η πορεία αυτή ξεκίνησε το 2016, όταν ο όμιλος Prinzhorn απέκτησε το 100% της ελληνικής Viokyt Packaging S.A. και ενέταξε τη μονάδα στη Dunapack Packaging.
Από τότε ακολούθησαν δύο κύκλοι εκτεταμένων επενδύσεων: ο πρώτος με νέο corrugator, γραμμές converting και αυτοματοποιημένα logistics, και ο δεύτερος με επέκταση εγκαταστάσεων, νέα μηχανήματα ψηφιακής εκτύπωσης κοπής.
Η καρδιά της παραγωγής
Η παραγωγική διαδικασία της Dunapack Packaging Hellas είναι υπόδειγμα αυτοματοποίησης. Από τη φόρτωση των ρολών μέχρι τη διαμόρφωση και εκτύπωση των κιβωτίων, κάθε στάδιο ελέγχεται ψηφιακά με χρήση AI και machine learning.
«Στόχος μας δεν είναι να παράγουμε περισσότερο, αλλά να παράγουμε εξυπνότερα», λέει ο κ. Έξαρχος. «Η τεχνολογία έχει νόημα όταν ενισχύει την ποιότητα, την ταχύτητα, τη συνέπεια και μειώνει συνεχώς το κόστος για τον τελικό χρήστη».
Οι τάσεις της αγοράς οδηγούν σταδιακά στην ψηφιακή εκτύπωση, που επιτρέπει μεγαλύτερη ευελιξία σε μικρές παρτίδες και προσωποποιημένες παραγγελίες.
Η Dunapack Packaging Hellas παρακολουθεί την εξέλιξη, αλλά κρατά σταθερή αρχή: πρώτα η ωρίμανση της τεχνολογίας, μετά η εφαρμογή.
«Δεν έχουμε ανάγκη να εντυπωσιάσουμε. Έχουμε ανάγκη να παραδώσουμε σταθερότητα», σχολιάζει.
Οι άνθρωποι πίσω από τις μηχανές
Σε μια περίοδο όπου η βιομηχανία αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις εξειδικευμένου προσωπικού, η Dunapack επιλέγει να καλλιεργεί δικές της δεξιότητες.
«Στην Ελλάδα δεν υπάρχει η κουλτούρα του skilled worker. Οι τεχνικές σχολές δεν βγάζουν εργαζόμενους έτοιμους για τη βιομηχανία», λέει ο κ. Έξαρχος. «Το κενό αυτό το καλύπτουν οι ίδιες οι εταιρείες».
Στο εργοστάσιο, η εκπαίδευση είναι συνεχής: προγράμματα mentoring, συνεργασίες με εξωτερικούς τεχνικούς, on-the-job training για νέους εργαζόμενους.
«Το συγκριτικό μας πλεονέκτημα είναι οι άνθρωποι. Όταν υπάρχει σεβασμός, ο εργαζόμενος θα βάλει πλάτη, θα προστατέψει την εταιρεία. Αυτό δεν μπορεί να το αντικαταστήσει καμία μηχανή», τονίζει ο ίδιος.
Η προσήλωση αυτή στην εκπαίδευση αποτυπώνεται και στην κουλτούρα ασφάλειας. Τα πρωτόκολλα συντήρησης και ελέγχου τηρούνται με στρατιωτική πειθαρχία, ενώ κάθε νέο project συνοδεύεται από workshops για την κατανόηση των τεχνολογικών αλλαγών. Ο στόχος είναι η δημιουργία μιας ομάδας που δεν «εκτελεί διαδικασίες», αλλά κατανοεί τη λειτουργία τους.
Το χαρτί ως αξία και ως στρατηγική
Η νέα ευρωπαϊκή πραγματικότητα καθιστά το χαρτί το πιο συνεπές περιβαλλοντικά υλικό συσκευασίας. Η δυνατότητα ανακύκλωσης και επαναχρησιμοποίησης, σε συνδυασμό με την ενεργειακή αποδοτικότητα της παραγωγής, το καθιστούν προτιμητέο έναντι πλαστικών ή σύνθετων υλικών.
«Δεν είναι πια επιλογή τι θα χρησιμοποιήσει ο παραγωγός», εξηγεί ο κ. Έξαρχος. «Η συμμόρφωση είναι δεδομένη. Το θέμα είναι ποιος θα το κάνει με συνέπεια και διαφάνεια».
Η Dunapack Packaging παρακολουθεί στενά τις νομοθετικές εξελίξεις του PPWR, επενδύει σε συστήματα μέτρησης αποτυπώματος άνθρακα και συνεργάζεται με πελάτες που εντάσσουν τις συσκευασίες στο ESG reporting τους.
Οι συσκευασίες από χαρτί δεν είναι απλώς «πράσινες», γίνονται πλέον κομμάτι της εταιρικής αφήγησης των brands.
«Οι καταναλωτές επιβραβεύουν την ειλικρίνεια, όχι τα συνθήματα», λέει ο κ. Έξαρχος. «Η εποχή του greenwashing τελειώνει. Οι εταιρείες πρέπει να δείχνουν με στοιχεία τι κάνουν, όχι να το διαφημίζουν».
Ενέργεια και αυτοπαραγωγή: τα όρια του πλαισίου
Η ενεργειακή κρίση έθεσε νέα όρια στην ανταγωνιστικότητα. Αν και η Dunapack Packaging Hellas δεν ανήκει στους ενεργοβόρους κλάδους, καθώς η ενέργεια αντιστοιχεί σε μόλις 2-3% του κόστους παραγωγής, η επίδραση είναι έμμεση: το χαρτί, ως πρώτη ύλη, είναι εξαιρετικά ενεργοβόρο προϊόν.
«Η αύξηση του ενεργειακού κόστους στην παραγωγή χαρτιού επηρέασε όλη την αλυσίδα», σημειώνει. «Ακόμη και εταιρείες που ήταν για δεκαετίες βιώσιμες, δυσκολεύονται πλέον να σταθούν».
Η Dunapack Packaging Hellas έχει ήδη προχωρήσει σε φωτοβολταϊκή εγκατάσταση 1,2 MW, η οποία καλύπτει περίπου το ένα τρίτο των αναγκών του εργοστασίου, ενώ το σύνολο της καταναλωθείσας ενέργειας προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ωστόσο, η επέκταση συναντά εμπόδια.
«Θα μπορούσαμε να φτάσουμε το 100%, αλλά το δίκτυο δεν το επιτρέπει. Από τη στιγμή που καταργήθηκε το net metering και περάσαμε στο net billing, η επένδυση έχασε κάθε οικονομικό ενδιαφέρον. Το δίκτυο είναι κορεσμένο, δεν μπορεί να απορροφήσει την ενέργεια που παράγεις». Η αποθήκευση ενέργειας μέσω μπαταριών, αν και τεχνολογικά ενδιαφέρουσα, παραμένει σήμερα οικονομικά ασύμφορη. «Στο μέλλον ίσως δούμε λύσεις, αλλά σήμερα η αυτοπαραγωγή στην Ελλάδα είναι υπόθεση για λίγους», σχολιάζει.
Η διαπίστωση αυτή δεν αφορά μόνο τη Dunapack Packaging Hellas, είναι μια αλήθεια που διαπερνά όλη τη μεταποίηση.
Αθέμιτος ανταγωνισμός και ευρωπαϊκές ανισότητες
Ο κ. Έξαρχος, μιλώντας και με την ιδιότητα του Προέδρου του Hellenic Paper Packaging Association (HPPA), επισημαίνει ότι το μεγαλύτερο εμπόδιο για τον κλάδο δεν είναι εσωτερικό αλλά εξωτερικό.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση κινείται με βραδύτητα στη βιομηχανική πολιτική, αφήνοντας χώρο σε τρίτες χώρες να λειτουργούν με πλεονεκτήματα κόστους. Για παράδειγμα, γείτονα χώρα έχει επιβάλει δασμό 80 ευρώ/τόνο στις εισαγωγές ευρωπαϊκών προϊόντων, την ώρα που η ίδια εξάγει προς την ΕΕ χωρίς κανέναν περιορισμό. Παράλληλα, επιδοτεί το ενεργειακό κόστος των παραγωγών της, λειτουργώντας με τιμές έως και τρεις φορές χαμηλότερες από τις ευρωπαϊκές.
«Αν συνεχιστεί αυτή η ασυμμετρία, η ευρωπαϊκή βιομηχανία θα αποδυναμωθεί», προειδοποιεί. «Η Ευρώπη μιλά για πράσινη μετάβαση, αλλά χωρίς ίσους όρους ανταγωνισμού, οι κανόνες παραμένουν θεωρία».
Στο επίκεντρο της αγοράς, η Dunapack Packaging Hellas συνεργάζεται με τις μεγαλύτερες εταιρείες τροφίμων και ποτών της χώρας, αλλά και με σημαντικούς πελάτες του κλάδου HORECA. Οι συσκευασίες της χρησιμοποιούνται σε προϊόντα που φτάνουν σε κάθε ελληνικό σπίτι, από τις βιομηχανίες τροφίμων έως τα logistics και το e-commerce.
Τα υλικά που έρχονται σε άμεση επαφή με τρόφιμα τηρούν αυστηρές προδιαγραφές ασφάλειας και ιχνηλασιμότητας, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο κ. Έξαρχος, οι εισαγωγές προϊόντων χαμηλότερων προδιαγραφών από τρίτες χώρες παραμένουν ένα πρόβλημα χωρίς επαρκή έλεγχο.
«Δεν μπορεί να επιτρέπεται η εισαγωγή προϊόντων που δεν πληρούν τα ίδια πρότυπα με τα ευρωπαϊκά. Είναι θέμα δημόσιας υγείας, όχι ανταγωνισμού».
Ακόμα και εταιρείες με δεκαετίες παρουσίας αντιμετωπίζουν πλέον προκλήσεις. Η κυβέρνηση οφείλει να προσαρμοστεί στις ανάγκες τους, ενισχύοντας ουσιαστικά την ελληνική παραγωγή χαρτιού.
Ανθρώπινο κεφάλαιο και συλλογικό πνεύμα
Παρά τις τεχνολογικές αναβαθμίσεις, η βιομηχανία παραμένει ανθρώπινη υπόθεση. Ο κ. Έξαρχος τονίζει πως μετά από χρόνια κρίσης, πανδημίας και ανασφάλειας, το ζητούμενο είναι η εμπιστοσύνη.
«Ο Έλληνας εργαζόμενος έχει μάθει να προσαρμόζεται. Έχει περάσει εποχές που δεν ήξερε αν θα έχει αύριο δουλειά, και γι' αυτό δίνει αξία στη σταθερότητα. Όταν νιώσει ότι η εταιρεία τον σέβεται, ανταποδίδει στο πολλαπλάσιο».
Η κουλτούρα αυτή έχει γίνει το θεμέλιο της λειτουργίας της Dunapack Packaging Hellas: μια αίσθηση συλλογικής ευθύνης που θυμίζει περισσότερο ομάδα έργου παρά γραμμική ιεραρχία. Η «ανθεκτικότητα» για την εταιρεία δεν είναι θεωρία αλλά αποτέλεσμα ανθρώπων που επιμένουν, μαθαίνουν και προσαρμόζονται.
Το χαρτί της επόμενης μέρας
Η ιστορία της Dunapack Packaging Hellas είναι, με μια έννοια, η ιστορία της ίδιας της ελληνικής βιομηχανίας: από την αμφιβολία, στην αυτοπεποίθηση και από τη συντήρηση, στην εξέλιξη. Το χαρτί, ταπεινό, γνώριμο, καθημερινό, αποδεικνύεται τελικά σύμβολο ανανέωσης.
«Η ανθεκτικότητα δεν είναι κάτι που δηλώνεται. Είναι κάτι που αποδεικνύεται, μέρα με τη μέρα, στην παραγωγή, στους ανθρώπους, στην πίστη ότι η βιομηχανία στην Ελλάδα μπορεί να σταθεί ψηλά», λέει ο Βασίλης Έξαρχος.
Στο εργοστάσιο της Dunapack Packaging Hellas, η τεχνολογία συναντά τη μνήμη. Κάθε ρολό χαρτιού που ξετυλίγεται δεν παράγει απλώς συσκευασίες, γράφει, με τη δική του γλώσσα, το μέλλον της βιομηχανικής ανθεκτικότητας.